De theorie van Motional Feedback bij luidsprekers werd al in de jaren '20 ontwikkeld. Door het
ontbreken van technische middelen was het echter nog niet eerder mogelijk om een goedwerkend
concept te bouwen dat gereed was voor de consumentenmarkt. Philips heeft dit project echter
opgepikt en reeds in 1968 verscheen er een compleet uitgewerkt artikel in het Philips
Technisch Tijdschrift. In dit tijdschrift, dat al sinds 1947 bestond, werden regelmatig opzienbarende
technische ontwikkelingen toegelicht, die in het NATLAB van Philips tot stand kwamen.
Mede door ontwikkeling van de FET, de Field Effect Transistor, is het mogelijk geworden om het Motional Feedback weergavesysteem
te ontwikkelen. De grillige impedantiekarakteristiek en capacitieve eigenschappen van het piëzo-elektrische materiaal maakten het
lastig om stabiele systemen te ontwikkelen. Resonantie was één van de belangrijkste problemen, en dankzij het gebruik van een FET
in het terugkoppelcircuit is Philips er in geslaagd een stabiel terugkoppelsysteem te creëren. Het onderstaande artikel uit de
ELEX (jeugduitvoering van Elektuur) beschrijft eenvoudig de werking van een FET.
In 1974 was het zower; de eerste Motional Feedback luidsprekerbox werd op de markt gebracht. Onder de naam 22RH532 werd een
weergever van bescheiden omvang en grootste prestaties gelanceerd. Het publiek was daverend enthousiast; Philips had met dit
produkt in de roos geschoten en won harten aan de lopende band. Ook kritici waren bijzonder enthousiast over de nieuwe vinding
die technologisch zeer vooruit liep op alle concurrenten. Die concurrenten zagen echter wel brood in de "Small Sound, Big
Performance" theorie van Philips en al vrij snel verschenen er onder andere uit Scandinavische en Duitse hoek ook soortgelijke
produkten.
1. Restek Optima
Restek is een Duits bedrijf, gespecialiseerd in High End audio. In 1977 kwamen zij met een actieve tweeweg luidsprekerbox,
genaamd Restek Optima. In deze box is gebruik gemaakt van de Philips AD7065/MFB4, die oorspronkelijk in de 22RH541 gebruikt werd.
Welke unit men voor het hoog gebruikte is niet bekend. Er bestaat ook nog een Restek Laser, dit is een actieve drieweg MFB
weergever.
De naam Jamo zal bij iedereen wel een belletje doen rinkelen, deze scandinavische fabrikant produceert al geruime tijd
luidsprekerboxen voor zowel de budget- als de kwaliteitsmarkt. Nadat Philips de 22RH545 studiomonitor lanceerde, kwam Jamo met
een opvallende verschijning: de MFB-300. Deze gigantische powerbox biedt een wel zeer bekende laagunit, namelijk de AD12100/MFB4
uit eerdergenoemde 22RH545. Ook de dome-squawker die Jamo gebruikt zal vermoedelijk van Philips zijn; de AD0210 en AD0211 hadden
zij al eerder in licentie gekocht.
3. Korn & Macway
De Belgische (?) professoren Korn & Macway hadden zo hun eigen benadering voor het Motional Feedbacksysteem. Reeds diverse jaren
werkten zij aan ingewikkelde luidsprekersystemen met acoustische correctie. Mede door gebruik van speciale "processoren" werd
kameracoustiek gemeten en werd de weergave van de luidsprekers hier op afgestemd. In 1979 verscheen in de K&M folder de kreet
"Servo-Sound". Deze vorm van Motional Feedback maakte gebruik van een passieve unit (dummy) in de box die voorzien was van een
bewegingsopnemer wiens signaal werd gevoerd naar de eerdergenoemde processor. Ook hier was het doel het bereiken van een
natuurgetrouwe weergave en een rijker basgebied. We hebben diverse Korn & Macway folders en andere documentatie beschikbaar,
deze zijn hieronder te downloaden. Ook is een zeer positieve beoordeeling van Stereo & Hifi Test uit 1977 voorhanden.
Jawel, zelfs mega-gigant Sony heeft zich bezig gehouden met Motional Feedback luidsprekers! In de jaren '90 brachten zij een
zeer elegante stereo-set op de markt die voorzien was van aktieve 2-weg luidsprekerboxen. Een MFB woofer en een elektrostatische
tweeter zorgden ervoor dat dit setje beslist de creme de la creme was. Helaas was de prijs dat ook, voor ruim vierduizend gulden
was men de trotse eigenaar van deze hypermoderne set. Tegenwoordig kom je ze nog wel eens tegen, meestal zijn echter de
kwetsbare tweeters opgeblazen. De pagina's uit de folder waarin deze set gepresenteerd werd, zijn hier te downloaden.
Natuurlijk werd ook in de hifi zelfbouwwereld enthousiast gereageerd op het idee van Motional Feedback. In 1986 publiceerde
Elektuur een artikel over Aktieve LS-tegenkoppeling. Hierin werd een aangepaste versie van het Philips MFB systeem
gepubliceerd dat dankzij het gebruik van de inmiddels beschikbare OpAmps sterk vereenvoudigd was. Ik heb de basis van deze
schakeling zelf gebouwd, maar heb hier helaas nog geen werkend project van kunnen maken. Het betreffende artikel is hier
te downloaden.
Ook het tijdschrift SpeakerBuilder, tegenwoordig bekend onder de naam AudioXpress, wijdde in 1990 een artikel aan "An Acceleration
Feedback System". Dit artikel vertoont veel gelijkenis met het Elektuur artikel, al wordt de theorie hier dieper uitgelegd. Ook
wordt aan het einde van het artikel aan enkele zeer interessante bronnen gerefereerd.
